Gamini Sorununda Yeni Dönem: 19 Yıl Önce Denenen Sistem Yeniden Gündemde
KKTC’de uzun yıllardır çevre ve halk sağlığı açısından tartışma konusu olan gamini işletmeleriyle ilgili süreç, Temmuz 2026 itibarıyla yeniden hız kazandı. Dün bir gamini işletmecisinin polis tarafından gözaltına alınarak tutuklanmasının ardından konu yeniden ülke gündemine taşınırken, ilgili kurumlar da denetim ve yasal süreçleri kararlılıkla sürdürmeye başladı.
Güzelyurt Çevre Dairesi, Güzelyurt Kaymakamlığı ve Güzelyurt Belediyesi’nin yaptığı ihbarlar doğrultusunda harekete geçen Güzelyurt Polis Müdürlüğü, çevre kurallarına ve verilen sürelere uymayan işletmeler hakkında yasal işlem uygulanacağını açıkladı. Sürecin başlamasının ardından bölgedeki beş köyün muhtarı da hükümet yetkililerine teşekkür ederek çevre ve halk sağlığı adına atılan adımların önemine dikkat çekti.
Öte yandan Gadara Medya’nın dün gerçekleştirdiği yayında gamini işletmecileri Safet Binatlılı ile Osman Gezer, devletin sağlayacağı destekle yenilenebilir ve çevre dostu sisteme geçmeye hazır olduklarını ifade etti. İşletmeciler, en büyük engelin yüksek yatırım maliyetleri olduğunu belirterek uygun finansman desteği verilmesi halinde modern sisteme geçebileceklerini dile getirdi.
Konuyla ilgili dikkat çeken açıklamalar ise Lefke bölgesinde uzun yıllar faaliyet gösteren Andaç Kömürleri’nin sahibi Yaşar Küçükandaç’tan geldi. Küçükandaç, 2007 yılında dönemin CTP hükümeti ve içişleri Bakanı Özkan Murat’ın başlattığı çalışmalar kapsamında, bugün yeniden gündeme gelen gazlı ve dumansız üretim sistemini 2007-2009 yılları arasında kullandığını söyledi.
Cengiz Topel Hastanesi ile eski Kağıt Fabrikası’nın hemen yanında bu sistemi işlettiğini belirten Küçükandaç, yeni teknolojide duman, is veya çevreyi rahatsız edecek herhangi bir unsurun bulunmadığını vurguladı. Sistemin tamamen halk sağlığı gözetilerek geliştirildiğini ifade eden Küçükandaç, kurulumu öncesinde yurt dışında incelemelerde bulunduğunu, AR-GE çalışmaları yaptığını ve teknolojiyi yerinde görerek ülkeye kazandırdığını anlattı.
Ancak bu yatırımın ciddi maliyet gerektirdiğini belirten Küçükandaç, 2007 yılında yaklaşık 100 ila 150 bin Euro arasında yatırım yaptığını söyledi. Kömürü ithal ettiği ülkenin Avrupa Birliği’ne katılmasıyla birlikte ithalatın durduğunu, buna rağmen sistemi sürdürebilmek için yeni çözümler üretmeye çalıştığını kaydetti.
Yaşar Küçükandaç, 2011 yılında UBP hükümetinin göreve gelmesinin ardından sektörde plansız büyümenin yaşandığını savunarak, “5 gaminisi olana 10, 10 gaminisi olana 20, 20 olana 40 verilmesiyle sektör kontrolsüz şekilde büyüdü. Bu durum yatırım yapanları da mağdur etti.” ifadelerini kullandı.
Yaşanan süreç sonunda milyonlarca liralık yatırımını ayakta tutamadığını belirten Küçükandaç, kurduğu modern tesisi sökerek hurdacıya satmak zorunda kaldığını, daha sonra ise Akdeniz ile Yayla arasında yeni bir kömür ocağı kurarak eski sisteme dönmek zorunda kaldığını söyledi.
Bugün yeniden çevreci dönüşümün konuşulduğunu belirten Küçükandaç, geçmişte edindiği bilgi ve tecrübeleri devlet yetkilileri ile sektörde faaliyet gösteren işletmecilerle paylaşmaya hazır olduğunu ifade etti. Küçükandaç, doğru planlama, finansman desteği ve ortak hareket edilmesi halinde hem halk sağlığının korunabileceğini hem de sektörün modern, çevreci ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşabileceğini sözlerine ekledi.
