Toplumcu Demokrasi Partisi (TDP) Hukuk ve Mevzuat Geliştirme Sekreteri Tacan Reynar, yürürlükteki Yabancılar ve Muhaceret Yasası kapsamında, hakkında mahkûmiyet kararı bulunmayan kişilerin “yasaklı göçmen” ilan edilerek sınır dışı edilebilmesine ilişkin sistemi eleştirdi.
Reynar, bir kişi hakkında yalnızca suç işlediğine ilişkin iddia bulunmasının, kişinin suçlu kabul edilmesi için yeterli olmaması gerektiğini belirterek, suç isnadının doğruluğuna idarenin değil, bağımsız mahkemenin karar vermesi gerektiğini vurguladı.
Reynar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, temeli 1952 yılına dayanan Yabancılar ve Muhaceret Yasası’nın Bakanlar Kurulu’na bir kişi veya aileyi “yasaklı göçmen” ilan etme yetkisi verdiğini belirtti. Aynı yasanın 14. maddesinin de Baş Muhaceret Memuru’na kişinin sınır dışı edilmesini ve sınır dışı edilinceye kadar gözetim altında tutulmasını emretme yetkisi tanıdığını aktardı.
Reynar, burada özellikle muhaceret ihlali ile suç isnadının birbirinden ayrılması gerektiğine dikkat çekti.
Vize süresinin dolması veya geçerli ikamet izninin bulunmaması gibi objektif muhaceret ihlallerinin ayrı bir hukuki mesele olduğunu belirten Reynar, ancak sınır dışı kararının gerekçesi “suç işledi” şeklindeki bir isnada dayanıyorsa, bu iddianın doğruluğunun idari makamlar tarafından değil bağımsız mahkeme tarafından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
“İsnat varsa delil, delil varsa savunma hakkı olmalı”
Reynar, suç isnadı söz konusu olduğunda kişinin temel yargısal güvencelere sahip olması gerektiğini belirterek, kişinin kendisine yöneltilen iddiayı bilmesi, delilleri görebilmesi, avukatla temsil edilebilmesi ve kendi delillerini sunabilmesi gerektiğini söyledi.
“Suç varsa mahkeme karar versin. İdare yargıç olup suçluluk hükmü kurmasın. Sınır dışı etme, yargılamanın yerine geçmesin” ifadelerini kullanan Reynar, sistemin doğal adalet ilkeleri açısından yeniden ele alınması gerektiğini belirtti.
Reynar ayrıca, sınır dışı edilen kişilerin daha sonra Yüksek İdare Mahkemesi’ne başvurarak işlemin iptalini talep edebildiğini, ancak bu sürecin yıllara yayılabildiğini ifade etti.
Bu durumun, sınır dışı edilen kişilerin kendi davalarında şahsen bulunamaması gibi ciddi adaletsizlikler yaratabildiğini belirten Reynar, yıllar sonra kazanılabilecek bir davanın da bu süreçte dağılan aileleri, eğitiminden kopan çocukları, kaybedilen işleri ve hayatlarda meydana gelen zararları geri getiremeyeceğine dikkat çekti.
“Muhaceret Yasası yeniden düzenlenmeli”
Reynar, Yabancılar ve Muhaceret Yasası’nın ilgili maddelerinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirterek, bir kişinin suç işlediği veya suç teşkil eden bir davranışla kamu düzenini bozduğu iddiasına dayanan sınır dışı işlemlerinde yargısal denetimin esas alınmasını önerdi.
Reynar’a göre bu durumda isnadın öncelikle mahkemeye taşınması, kişiye savunma hakkı verilmesi ve delillerin yargısal denetime tabi tutulması gerekiyor. Ayrıca, acil ve açıkça tanımlanmış istisnalar dışında, yargısal değerlendirme tamamlanmadan sınır dışı işleminin uygulanmaması gerektiğini belirtti.
Kişilere sınır dışı işleminden önce etkili bir itiraz mekanizması sağlanması gerektiğini de ifade eden Reynar, yalnızca sınır dışı edildikten sonra Yüksek İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilmesinin yeterli olmadığını kaydetti.
Reynar, açıklamasının sonunda meselenin yalnızca muhaceret uygulaması değil, hukuk devleti ve insan haklarına saygı meselesi olduğunu vurgulayarak, “Adalet sadece lafta kalmasın” dedi.