Kıbrıs Türk Kamu, Ulaştırma, Haberleşme, Bilişim Teknolojileri ve Telekomünikasyon Çalışanları Sendikası (Tel-Sen) Başkanı Hakan Üredi, Kıbrıs Press TV’de Dilan Gölbaşı’nın sunduğu “Kritik” programında fiber optik altyapı sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Tartışmanın fiber teknolojisinin ülkeye gelip gelmemesi üzerinden yürütülmesine karşı çıkan Üredi, esas meselenin yatırımın koşulları, kamu altyapısının geleceği, rekabet dengesi ve protokolde tanınan yetkiler olduğunu söyledi.
19 Ağustos’ta imzalanan ek protokol ile yaklaşık bir yıldır talep ettikleri fizibilite raporunun kamuoyuna açıklanmasını isteyen Üredi, “Fiber gelsin; ancak hangi şartlarla geldiğini de herkes bilsin” mesajı verdi.
Tel-Sen Başkanı Hakan Üredi, fiber optik altyapının geliştirilmesine karşı olmadıklarını, aksine vatandaşların ve işletmelerin daha hızlı ve kaliteli internet hizmetine ulaşmasını desteklediklerini belirtti.
Üredi tartışılması gerekenin nokta teknolojinin kendisi değil; yatırımın hangi modelle yapılacağı, altyapı üzerindeki yetkinin kimde olacağı, kamu kaynaklarının nasıl kullanılacağı ve sektörde rekabet koşullarının nasıl şekilleneceği yönünde olması gerektiğini vurguladı.
Tartışmanın odağında protokolün içeriği var
Üredi, 19 Ağustos’ta imzalanan ek protokolün içeriğinin Tel-Sen’e ulaşmadığını belirterek, süreçte yalnızca sendikanın değil, internet servis sağlayıcıları ile çeşitli ekonomik ve sektörel örgütlerin de yeterince bilgilendirilmediğini savundu.
Ek protokolün bazı kesimleri memnun ettiği yönündeki açıklamaları da sorgulayan Üredi, “Hangi maddeler bizi mutlu ediyormuş? Bir görelim” sözleriyle metnin kamuoyuyla paylaşılması çağrısında bulundu.
Üredi, böylesine kapsamlı ve ülkenin haberleşme altyapısını doğrudan ilgilendiren bir düzenlemenin tarafların bilgisi dışında yürütülmesini doğru bulmadıklarını kaydetti.
Maliyetin hesabı hangi belgeye dayanıyor?
Programda Üredi’nin üzerinde özellikle durduğu başlıklardan biri de fizibilite raporu oldu.
Fiber yatırımının gerçek maliyetinin, yapılacak işlerin kapsamının ve finansman modelinin ancak detaylı bir fizibilite çalışması üzerinden değerlendirilebileceğini belirten Üredi, söz konusu raporu bir yılı aşkın süredir talep ettiklerini ancak kendilerine sunulmadığını söyledi.
“Bugün dahi oldu, halen daha fizibilite raporu ortada yok” diyen Üredi, kamuoyuna farklı dönemlerde yansıyan 100 milyon dolar, 120 milyon dolar ve mevcut borçların çıkarılmasıyla ifade edilen 65 milyon dolarlık rakamların hangi hesaplamalara dayandığının açıklanmasını istedi.
Üredi, “Fizibilite yok önümde. 65’i neye veriyorum ben?” diyerek yatırım kalemlerinin tek tek ortaya konulması gerektiğini ifade etti.
“Meselemiz Türk Telekom’un gelmesi değil”
Üredi, Türk Telekom’un KKTC’de yatırım yapmasına karşı oldukları yönündeki değerlendirmeleri de reddetti.
Türk Telekom’un güçlü ve deneyimli bir telekomünikasyon şirketi olduğunu ifade eden Üredi, şirketin ülkede yatırım yapması ihtimalinin ilk aşamada kendilerini de heyecanlandırdığını söyledi.
Ancak protokolün bazı hükümlerinin ortaya çıkmasının ardından kaygılarının arttığını belirten Üredi, itirazlarının şirketin kendisine değil, verilen yetki ve imtiyazların kapsamına yönelik olduğunu kaydetti.
“Ben sizin bu ülkeden kaçmanızı istemiyorum. Bu ülkeye gelmenizi istiyorum” diyen Üredi, yatırımın ülkenin hukuk düzenine ve kamu yararına uygun şekilde yapılması gerektiğini vurguladı.
“Hiçbir zaman ‘masadan kalkın’ demedik”
Tel-Sen’in süreci tamamen engellemeye çalıştığı yönündeki eleştirilere de yanıt veren Üredi, sendikanın başından beri çözümden yana olduğunu savundu.
“Biz hiçbir zaman masadan kalkın, gidin demedik” ifadelerini kullanan Üredi, taleplerinin fiber yatırımının iptal edilmesi değil, protokolün yeniden ele alınarak ülkenin yasalarıyla uyumlu hale getirilmesi olduğunu söyledi.
Haberleşme altyapısı yalnızca teknik bir yatırım değil
Üredi, fiber optik altyapının yalnızca daha hızlı internet anlamına gelmediğine de dikkat çekti.
Haberleşme ağlarının stratejik bir kamu altyapısı olduğunu söyleyen Üredi, sistemin kontrolünün başka bir yapıya devredilmesinin veri güvenliği ve kamusal denetim açısından da değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Mevcut altyapının devlet kontrolünde olduğuna işaret eden Üredi, yapılacak düzenlemelerde bu kontrolün zayıflatılmaması gerektiğini söyledi.
Yerel şirketler için “eşit şart” çağrısı
Protokolün rekabet boyutuna da değinen Üredi, KKTC’de faaliyet gösteren internet servis sağlayıcılarının personel, teknik ekipman, gümrük ve çeşitli mali yükümlülüklerle faaliyet gösterdiğini hatırlattı.
Türk Telekom’a farklı avantajlar tanınması halinde yerel şirketlerin aynı şartlarda rekabet edemeyeceğini savunan Üredi, “O zaman eşit rekabet ortamı yarat ki biz de mücadele edelim” dedi.
Üredi, yerel şirketlerin de fiber altyapıya yatırım yapabilecek bilgi ve kapasiteye sahip olduğunu ifade etti.
Alternatif model: Yatırımı KKTC kendisi yapabilir
Üredi, programda farklı bir yatırım modelini de gündeme getirdi. Telekomünikasyon Dairesi’nin gelirlerinden kaynak ayrılması halinde fiber altyapının KKTC tarafından aşamalı olarak kurulabileceğini savunan Üredi, ilk etapta yaklaşık 10-15 milyon dolarlık bir kaynakla yatırım sürecinin başlatılabileceğini ileri sürdü.
Yatırımın ardından oluşacak gelirle kullanılan kaynağın yeniden sisteme aktarılabileceğini belirten Üredi, “Aslında biz bunu KKTC sınırlarında kendimiz yapabiliyoruz” dedi.
Sürecin dışında bırakıldıklarını savundu
Protokol hazırlanırken Telekomünikasyon Dairesi çalışanlarının ve Tel-Sen’in görüşlerine yeterince başvurulmadığını öne süren Üredi, sahada yıllardır çalışan personelin teknik bilgi ve deneyiminin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Üredi, “Neden biz o masada yoktuk? Neden bakan bizi çağırmadı?” diye sorarak, karar alma sürecine sektörün doğrudan dahil edilmesi gerektiğini ifade etti.
“Tutumumuz kendi irademizin sonucudur”
Tel-Sen’in protokole karşı tutumunun başka sendikalar veya siyasi çevrelerin etkisiyle şekillendiği yönündeki iddiaları da reddeden Üredi, sendikanın kendi değerlendirmeleri doğrultusunda hareket ettiğini söyledi.
Kendilerine yönelik bir “algı” yaratılmaya çalışıldığını savunan Üredi, “Bizi biri baskı altına almadı. Aslında onları biz baskı altına aldık. İrademizle, inancımızla. Çünkü bunun yanlış olduğunu söyledik” ifadelerini kullandı.
Üredi, yalnızca sendikaların değil, bazı sivil toplum ve ekonomik örgütlerin de süreçle ilgili çekincelerini ortaya koyduğunu belirtti.
“Bütün taraflar aynı masaya oturmalı”
Üredi’nin çözüm önerisinin merkezinde ise geniş katılımlı bir müzakere süreci yer aldı.
İlgili bakanlıkların, Telekomünikasyon Dairesi’nin, Tel-Sen’in, internet servis sağlayıcılarının, ekonomik örgütlerin ve üniversitelerin ilgili bölümlerinin aynı masa etrafında toplanması gerektiğini belirten Üredi, ülkenin uzun vadeli dijital altyapı politikasının ortak akılla belirlenmesi çağrısında bulundu.
Fiber projesinin teknoloji yatırımının ötesinde veri güvenliği, dijital ekonomi, kamu kaynakları ve ülkenin stratejik altyapısıyla doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.
“Bu imtiyazlarla devam edilemez”
Mevcut protokolün yeniden ele alınması gerektiğini savunan Üredi, Türk Telekom’un yatırım yapmasına karşı olmadıklarını bir kez daha yineledi.
Ancak bazı imtiyazların kabul edilebilir olmadığını öne süren Üredi, “Bu protokolün sil baştan yapılması lazım. Çünkü bu imtiyazlar bu şekilde olmaz” dedi.
Tel-Sen ve internet servis sağlayıcılarının daha önce çeşitli değişiklik önerileri sunduğunu belirten Üredi, yapılan düzenlemelerin mevcut kaygıları tamamen ortadan kaldırmadığını söyledi.
Son çağrı: Belgeleri kamuoyuyla paylaşın
Üredi, programın sonunda tartışmanın sağlıklı biçimde sürdürülebilmesi için 19 Ağustos’ta imzalanan ek protokol ve fiber optik yatırımına ilişkin fizibilite raporlarının açıklanmasını istedi.
“Madem bu kadar dürüsttürler, hemen bugün yayınlasınlar. Herkes bu ek protokolü görsün, incelesin” diyen Üredi, kamuoyunun ancak somut belgeler üzerinden doğru değerlendirme yapabileceğini kaydetti.